1

Limeryk - forma, rytm, ferment | Kostropate od 2014

Pierwotna wersja strony: być może 2014. Odsłonięta rytmicznie w 2025.

Strona „1” - czyli jak to się zaczęło

Nie wiem dokładnie, kiedy to się zaczęło. Być może w 2014.

W systemie Kostropate pojawiła się strona o adresie /p/1.html.

Zawierała tylko jeden pusty akapit. Nie było tam wersów, nie było słów. Była przestrzeń.
To nie był błąd. To był początek.

Zawsze kombinowałem ze słowami. Od młodości — w wierszach, w piosenkach, w rytmie. Piosenki były moim przedszkolem pisania. Rytm nie był łatwiejszy niż sens. Formalności limeryczne - kanon - są okrutne: naprawdę trzeba się nagimnastykować, by wszystko chodziło jak w zegarku. Długo trwało, zanim zacząłem się w nim poruszać swobodnie.

A potem była śmierć Szymborskiej. Zgadalismy się ze znajomymi — też lubili wspólną rozrywkę, też mieli ferment. Trzeba było ją uczcić jej zabawkami: moskalikami, lepiejami i… limerykami.

Tworzenie to dla mnie nie wybór. To organiczna konieczność.

Piszę limeryki do dziś. Nie tylko dlatego, że często już umiem. Ale, że… czasem się udaje dowieźć. I zawsze bawi.

Co to w ogóle jest limeryk?

Limeryk to pięć wersów, które udają grzeczność - albo są jawnie niegrzeczne. To forma, która rymuje się jakby chciała, ale musi. Najlepiej działa na rymach dokładnych - to jego czyste paliwo. Ale potrafi też odpalić na rymach kombinowanych, dziwnych, zgrzytliwych - to paliwo do zadań specjalnych i sytuacji niestabilnych.

Kończy się czasem puentą, ale zawsze przesunięciem znaczenia. Nie musi wybuchać - może skręcić w bok, rozsypać się rytmicznie, zostawić ślad w wersie piątym. Czasem to po prostu suchar, który przegiął się za daleko i już nie wrócił.

Jak to jest zbudowane?

• Wersy 1, 2, 5 - dłuższe, rymujące się, często oparte na toponimie
• Wersy 3, 4 - krótsze, zgrzytliwe, jakby coś się załamało
• Toponim - bardzo ważny. To baza rymów i lokalności. Można z niego zrezygnować, ale trzeba mieć naprawdę dobry powód. I odporność na czepialskich, którzy będą pytać: „a gdzie miejscowość?” (Niech pytają. My wiemy, że to nie zawsze Wieczfnia, ale często jednak tak.)
• Postać - typ ze wsi lub z miasta. Może być kontaktowy, przypadkowy, z marginesu, albo szpecem od niczego.
• Zdarzenie lub przypadek - limeryk jest o czymś. Coś się dzieje. Coś się wydarzyło. Rzadko bywa inaczej - a jeśli bywa, to tylko po to, żeby się rozpaść.

Forma może być krystalicznie czysta albo w sposób szczególny przegięta. Obie wersje są dopuszczalne. System to widzi. Wers zatwierdza.

Co tam siedzi pod spodem?

Limeryk to nie tylko fabułka. To warstwowiec.

• Zewnętrzna fabuła - typ, zdarzenie, przypadek
• Podteksty - kontaktowość, społeczność, opór, ferment
• Warstwa libido/pierwotna - ciało, fizjologia, seksualność, nagość

Nie każdy limeryk musi mieć wszystkie warstwy. Ale jeśli ma — zostaje.

A po co znać rodzaje humoru?

Nie po to, żeby klasyfikować. Po to, żeby rozpoznać ton, zmapować ferment, zbudować punkt wejścia. Limeryk może być:

• Sucharowy - suchy, grzeczny, rytmiczny
• Groteskowy - zniekształcony, cielesny, zgrzytliwy
• Rubaszny - biesiadny, fizjologiczny, kontaktowy
• Koszarowy - przegięty, seksualny, niezatwierdzony
• Absurdalny - logika się załamuje, wers się śmieje

To nie są etykiety. To ferment tonalny. System etykiet znajdziesz na osobnej stronie.

Jak pisać limeryk?

• Zacznij od toponimu - nazwa wsi, miasta, miejsca
• Dodaj postać - typ kontaktowy, przypadek z marginesu
• Rymuj dokładnie - albo kombinuj, jeśli masz misję
• Kończ przesunięciem znaczenia - czymś w rodzaju sucharu, który przegiął się w wersie piątym

Nie pytaj systemu, czy wolno. Pytaj wersu, czy niesie.

Jak czytać limeryk?

• Na głos
• Z rytmem
• Szukając zgrzytu, nie puenty
• Z satysfakcją, że coś się przesunęło, zaskoczyło, rozpadło rytmicznie

Kostropate - nie tylko limeryki

Ta strona zaczyna się od limeryków. Ale Kostropate to nie tylko one. Pojawią się też moskaliki, lepieje, piosenki, rytmy, jednostki kontaktowe, zjawiska z marginesu. Nie wszystko będzie miało formę. Ale wszystko będzie miało rytm.

Absurdalnie ;)

Maszyna zatwierdzająca rymy - wers tak, system nie

Komunikat systemowy

Zjawisko zarejestrowane: limeryk jako jednostka rytmiczna.
Moduł: Prelimeryk.
Zatwierdzenie: wers tak, system nie.

Pierwotna wersja strony: być może 2014. Odsłonięta rytmicznie w 2025.

Limeryk - forma, rytm, ferment. Kostropate od 2014. Pierwszy wpis limeryczny w systemie Kostropate - rozwijany do dziś. Słowa kluczowe: limeryk, rytm, forma, rymy, jednostka rytmiczna, humor, moskalik, lepiej, piosenka, zjawisko z marginesu, Kostropate

System etykiet znajdziesz na osobnej stronie. Więcej form - wkrótce.